اخبار انجمن

نگاهی به عملکرد دوساله انجمن سواد رسانه­ ای ایران

انجمن در دامنه

نگاهی به عملکرد دوساله انجمن سواد رسانه­ ای ایران

                   دکتر حمیدرضا کمالی

بازرس کل انجمن سوادرسانه­ای ایران

واقعیت این است که دو سال پیش وقتی به دعوت برخی از دوستان به عنوان عضو هیات موسس به «انجمن سواد رسان ه­ای ایران» پیوستم، علی­رغم آن که گروهی از فرهیختگان نام آشنا را در جمع دیدم، باز هم چشم­انداز امیدبخشی به نتیجه و آینده کار نداشتم.

دقیقا دو دهه بود که به یُمن رویکرد توسعه سیاسی دولت وقت، صدها انجمن و سازمان مردم نهاد در سراسر کشور اعلام موجودیت کرده و ماموریت میانجی حکومت و مردم را بر دوش خود نهاده بودند اما فقدان فرهنگ و سازوکار همکاری جمعی، موجب گردید تا امروزه اغلب صاحب نظران،  دستاوردهای واقعی این سَمَن ها را در تقویت انسجام و همبستگی اجتماعی، بسیار ناچیز ارزیابی کنند.

متاسفانه در برخی عرصه ها به ویژه در حوزه صنفی، این آزادی نسبی در نهادسازی، خود موجب دو یا چنددستگی شده و زمینه رقابت های ناسالم و حتی تنش های غیرسازنده را فراهم آورده است.

اما تجربه زیسته دوساله من در انجمن به ویژه به عنوان معتمد و بازرس کل و قرارگرفتن در جایگاهی مناسب برای مشاهده تلاش ها، روندها، تصمیم سازی و تصمیم­گیری­ها و حتی شکایات و گلایه ها، فرصتی فراهم آورد تا از نزدیک با یکی از جلوه‌های مسئولیت اجتماعی در موضوعی نه چندان ساده و قابل درک عموم، آشنا شوم.

بی شک؛ بخش عمده‌ای از ادبیات، تکنیک ها و ابزارهای سوادرسانه ای،  مفاهیمی نو و همچون ادبیات، تکنیک­ها و ابزارهای رسانه، وارداتی است و موضوعات مورد اهتمام و توجه آن، از «فرکانس و تلورانس صداها و نواهای پیرامون یک جَنین در شکم مادر» تا «لَحن بیان واژه­های آخرین وصایای هر فرد در واپسین لحظات حیات دنیوی» را در برمی گیرد.

لذا در جامعه عمدتاً کوتاه مدت نتیجه گرا، صِرف داشتن عقل حسابگر دوراندیش برای ورود، نقش­آفرینی و صَرف وقت و هزینه در چنین عرصه گسترده­ی همه زمانی و همه مکانی جامع (چندرشته­ای) و جمیع (شمولیت همه­ی اعضا و اقشار جامعه) و سرمایه‌گذاری در چنین پروژه بلکه پروسه دیربازده، کافی نبوده و نیست. نمایش شوری از جنس جوانی، در کنار تعهدی مستحکم و آمادگی ایفای فداکارانه­ی وظیفه اجتماعی نیز لازم بود تا فراخوان این جمع پیشتاز با استقبال درخوری حداقل در میان ذی نفعان اصلی مواجه گردد و انجمن حلقه­ی وصلی باشد بین صدها بل هزاران فرهیخته­ای که در اقصی نقاط کشور به اقتضای تجربه زیسته خود، به این نیاز پی بُرده و چراغی را برای اطرافیان خود، روشن کرده بودند.

انبوه حوادث و التهابات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در دو سال نخست فعالیت، فرصتی برای انجمن فراهم آورد تا ندای خود را رساتر به گوش همگان برساند و در آن تاکید کند که سوادرسانه ای نه یک ابزار مفید که یک سلاح ضروری برای زندگی فردی و اجتماعی در عصر اطلاعات و جهان رسانه ای شده است.

اینک؛ علاقه و اقبال به سوادرسانه­ای را نه تنها از برخی مدارس ابتدایی در دورترین نقاط از مرکز کشور تا پُرآوازه­ ترین دانشگاه ها و مراکز علمی و سنتی­ترین نهادهای توسعه علوم دینی بلکه در متن سخنان رهبران عالی سیاسی، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی، صفحات رسانه­ های مکتوب، پژوهش­ های سطوح عالی دانشگاهی، گفتگوهای محافل برندسازی، ادبیات راهبردنویسی روابط عمومی شرکت ها و سازمان ها تا واژه های مورد استفاده والدین در زمزمه های خصوصی خود برای تربیت بهتر نسل آینده، مشاهده می کنیم.

براین باورم که علی­رغم همه کاستی ها، انجمن سواد رسانه­ای ایران با تولید و انتشار پیوسته هزاران متن و تصویر مناسب، به طور مستقیم یا غیرمستقیم در این تغییر و برانگیختگی، نقشی به سزا و برجسته داشته است.

اگرچه تعداد اعضای رسمی فعال انجمن، چندان پُرشمار نیست اما اغلب آنان بدون چشمداشت مالی و فارغ از انگیزه کسب ثروت و قدرت، روشنی­بخش محیط پیرامون خود بوده­اند و با حداقلی از امکانات، به گسترش و تعمیق این اندیشه و توسعه این مهارت پرداخته­­ اند.

جا دارد در اینجا از یکایک اعضای انجمن و دبیران و روسای کارگروه ها، فعالان استانی، معاونان و مشاوران به خاطر همراهی و همدلی و از اعضای محترم هیات مدیره به ویژه جناب آقای دکتر موسویان، آقای دکتر افراسیابی و سرکار خانم دکتر نصیری به خاطر تمشیت مدبرانه امور بدون حتی یک ریال انتفاع مالی، سپاسگزاری نمایم.

اینک دوسال پس از شکل گیری و در آستانه نشست مجمع عمومی،  شایسته است ضمن مروری بر عملکرد و دستاوردها، با هدف بروزرسانی چشم انداز و کارامدسازی راهبردها، به شناسایی چالش­ها و آسیب­ های نهضت سواد رسانه­ ای در کشور و رویکردهای انجمن بپردازیم.

از آنجا که گزارش اهم فعالیت های انجمن در سال اول تاسیس، در قالب کتابی به چاپ رسیده و گزارش مشروح عملکرد سال ۹۷ نیز در دست تدوین است و بزودی به اطلاع اعضا خواهد رسید، از تکرار آن خودداری می کنم اما علی­رغم قابل دفاع بلکه با اغماض افتخارآمیز بودن عملکرد، واقعیت این است که انجمن تا نقطه اوج، راهی دراز در پیش دارد و همچنان در دامنه است.

در این دو سال؛ رویکرد مساله یابی و آسیب شناسی بر بسیاری از نشست های داخلی انجمن، حاکم و به دلیل بهره مندی اغلب اعضا از رویکرد انتقادی و فرازونشیب های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کم­سابقه این دوره، با انبوهی از ارزیابی­ ها و برآوردها از یک سو؛ و پیشنهاد و تبادل تجربه از سوی دیگر همراه بوده است که ثبت و نشر آن خود مستلزم تعریف پروژه ای مستقل است.

خلاصه اینکه؛

ترکیب همت فعالان علاقه مند به سواد رسانه ­ای در قالب این انجمن با توسعه درک این نیاز در جامعه نخبگانی طی دو سال گذشته موجب گردید تا نهال نوپای انجمن سواد رسانه­ ای با سرعتی فراتر از انتظار، دوام و قوام یابد اما ماندگاری بیشتر و اثربخشی موثرتر آن، نیازمند ابزار و لوازمی است که توضیح برخی از آنها را از منظر خود به متنی دیگر موکول می کنم.

قدر این سرمایه ارزشمند را بدانیم.

نوشته های مشابه