یادداشت مهمان

چیستی و اهمیت سواد

چیستی و اهمیت سواد

یونسکو در سال ۲۰۰۵ تعریفی از سواد ارائه نمود:

“سواد، توانایی شناسایی، فهم، تفسیر، ایجاد، ارتباط و محاسبه با استفاده از مواد چاپی و نوشتاری مرتبط با متون مختلف است. سواد دربرگیرنده زنجیره ای از یادگیری بمنظور توانمند ساختن افراد برای دستیابی به اهداف خویش، توسعه دانش خویش و پتانسیل مشارکت کامل در اجتماع و جامعه گسترده‏تر است” (یونسکو، ۲۰۰۵، ص ۲۱)۱

اگرچه این تعریف به‏طور گسترده ای پذیرفته شده و مورد استفاده قرار می‏گیرد، ولی لازم است در مورد آن توضیح داده شود. یک موضوع مهم این است که برخی از “سوادآموزی‏ها” بیشتر وابسته به دیدن و شنیدن هستند تا خواندن و نوشتن؛ در حالی که به نظر می رسد  باید ۴ مهارت اصلی خوب دیدن، خوب شنیدن، خوب خواندن و خوب نوشتن در کنارهم قرار گیرند.  واقعیت آن است که در حالی که بسیاری از افراد در مفهوم سنتی بی‏سواد تلقی می‏شوند، اکنون درگیر انواع متفاوتی از رسانه‏ها و فناوری‏های نوین هستند. آنها به رادیو گوش می‏دهند، تلویزیون تماشا می‏کنند، از گوشی‏های موبایل استفاده می‏کنند، به تصاویر موجود در روزنامه‏ها، کتابها یا مجلات نگاه کرده یا آنها را  می‏خوانند و حتی با محتوای دیداری-شنیداری در اینترنت با دوستان خود در تعاملند، این امر بدون دارا بودن مهارت‏های لازم برای درک منتقدانه و استفاده موثر از اطلاعات اتفاق می افتد. افرادی که خود را باسواد می‏دانند ممکن است حتی از درک وقایعی که بر زندگی روزمره آنها تاثیر می‏گذارد، ناآگاه باشند.

سواد، علیرغم هر ابزاری که مورد استفاده قرار گیرد، عملکرد اطلاعات و ارتباطات است و به توانایی انجام کاری با اطلاعات و با ایجاد، استفاده یا تبادل آن اطلاق می‏گردد. بنابراین، در درون یک تعریف گسترده از سوادآموزی، توانایی تحلیل و ارزیابی آنچه گفته شده، شنیده شده و دیده شده، به‏شکل گفتاری، و در یک قالب چاپی یا چندرسانه‏ای و عمل متناسب با آن نهفته‏است. علاوه بر این، با نفوذ رسانه‏ها و سایر تامین‏کنندگان اطلاعات از جمله اینترنت و فناوری‏های جدید، ارزش آگاه‏شدن و ارتباط برقرارکردن نیز تغییر یافته‏است. رابطه اطلاعات و ارتباطات با عملکرد متعاقب آن (خواه برای تصمیم گیری، مشارکت اجتماعی و سیاسی، حل مشکلات و یا یادگیری باشد) تغییر یافته است. این موضوع همزمان با اهمیت ‏دادن به فناوری‏های اطلاعاتی و ارتباطاتی (ICT)، و بالاخص رسانه‏های اجتماعی در سطح جهان به چالش کشیده شده، از سوئی افراد را وادار به شناسایی اطلاعات مرتبط و قابل اطمینان می‏سازد و از سوی دیگر فرصت‏هایی برای اطلاعات و رسانه‏های مختلف، دموکراتیزه‏ کردن محتوای اطلاعات و رسانه‏ها و روش‏های جدید بیان نظرات ارائه می‏نماید.

منبع:

UNESCO (2005)1-، دیدگاه‌‏های ارزیابی سواد: عناوین و موضوعات اجلاس کارشناسان یونسکو، ۱۰ تا ۱۲ ژوئن سال ۲۰۰۳، پاریس، فرانسه: یونسکو

نوشته های مشابه